Yapay zeka yarışı sadece teknolojik bir devrim değil, aynı zamanda dev şirketlerin bütçe yönetiminde de depremlere yol açıyor. Microsoft, yapay zeka altyapısına harcadığı "astronomik" rakamları finanse edebilmek için tarihinde daha önce hiç başvurmadığı bir yönteme gidiyor. Şirket, bu kez zorunlu işten çıkarmalar yapmak yerine, binlerce çalışanına tazminatlı "gönüllü çıkış" paketleri sunuyor.
"70 Kuralı" Devrede: Kimler Kapsamda?
Mayıs 2026'da başlaması planlanan program, Microsoft'un ABD'deki iş gücünün yaklaşık %7'sine (tahminen 8.750 kişi) hitap ediyor. Şirket içi yazışmalarda "tek seferlik emeklilik programı" olarak adlandırılan bu tekliften yararlanabilmek için belirli şartlar aranıyor:
- Pozisyon: Kıdemli direktör seviyesi ve altındaki çalışanlar.
- 70 Kuralı: Çalışanın yaşı ile şirketteki çalışma süresinin (kıdem) toplamının 70 veya daha yüksek olması gerekiyor.
- İstisnalar: Satış teşvik planına dahil olan personel bu programdan yararlanamayacak.
Yapay Zeka Harcamaları Personel Bütçesini Yutuyor
Aslında bu durum, personelin yerini yapay zekanın almasından ziyade, yapay zekanın maliyetinin işten çıkarmalara yol açtığı bir tabloyu ortaya koyuyor. Microsoft, 2025 mali yılında veri merkezlerini genişletmek için 80 milyar dolarlık dev bir sermaye harcaması hedefi koymuştu. 2026’nın ikinci çeyreğinde ise sadece bir çeyrekte harcanan miktar 37,5 milyar doları buldu.
Bu harcama trafiği içinde, Microsoft son bir yıl içinde binlerce çalışanıyla yollarını ayırdı. Sadece Mayıs 2025'te 6.000, Temmuz 2025'te ise 9.000 kişi işten çıkarılmıştı. Görünen o ki, yapay zekanın gelişimi için gereken milyarlarca dolarlık çipler ve veri merkezleri, teknoloji devleri için "insan kaynağının" önüne geçmiş durumda.
Başarının Muamması ve Satya Nadella
Binlerce kişi işsiz kalırken veya gönüllü çıkışa zorlanırken, Microsoft finansal olarak tarihin en parlak dönemlerini yaşıyor. CEO Satya Nadella, bu çelişkili durumu "başarının muamması" olarak tanımlıyor. Ancak bu durum çalışanlar için pek de gizemli değil; zira personelin işten çıkarıldığı dönemde Nadella'nın toplam tazminatı %22 artarak 96,5 milyon dolara yükseldi.
Benzer bir senaryo Meta cephesinde de yaşanıyor; sosyal medya devi, yapay zeka hırslarını finanse etmek için 8.000 çalışanını işten çıkarıyor. Teknoloji dünyasında artık öncelik, kod yazan ellerden ziyade, o kodları çalıştıran sunuculara verilmiş gibi görünüyor.