Trump yönetimi yapay zekaya güveniyor

Amerikan ekonomisi yüksek gümrük vergileri ile yapay zek yatırımlarının yarattığı çelişkili dinamikler arasında sıkışmış durumda. Başkan Trump agresif tarifelerin yol açtığı yavaşlamayı yapay zek destekli verimlilik artışlarıyla telafi etmeyi hedefliyor. Yönetim teknolojinin üretkenliğe ve büyümeye hızla yansıyacağına inanıyor. Hazine Bakanı Scott Bessent yapay zek ve serbestleşmenin birleşiminin gümrük vergilerinin olumsuz etkilerini gölgede bırakacağını savunuyor.

Ekonomik göstergeler kaygı verici

2025’in ilk çeyreğinde GSYİH yıllık bazda %0,3 azaldı. Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi pandeminin ilk günlerinden bu yana en düşük seviyelere geriledi. İşletme yatırımları belirsizlik nedeniyle yavaşlıyor. ABD’nin fiili gümrük vergisi oranı 1930’lardaki Smoot-Hawley döneminden bu yana en yüksek seviyelerde seyrediyor. Büyük bankaların ekonomistleri resesyon olasılığını %50’nin üzerine çıkardı.

Yapay zek yatırımları patlama yaşıyor

Microsoft, Google, Amazon ve Meta gibi şirketler yapay zek altyapısına yüz milyarlarca dolar yatırım yaptı. Nvidia’nın piyasa değeri GPU talebi sayesinde 3 trilyon doları aştı. OpenAI 300 milyar dolarlık değerlemeye ulaştı. Ancak bu yatırımların makroekonomik verimlilik ve GSYİH üzerinde anlamlı etkisi sınırlı. Stanford Üniversitesi ekonomisti Erik Brynjolfsson yapay zekanın etkisinin düzensiz olacağını ve önce bilgi yoğun sektörlerde yoğunlaşıp sonra genel ekonomiye yayılacağını belirtiyor.

Zamanlama ve çelişkiler

Gümrük vergileri maliyetleri artırırken yapay zek altyapısı küresel tedarik zincirlerine bağımlı. Çin ve Güney Kore’den tedarik edilen yarı iletkenler üzerindeki vergiler teknolojik gelişimi zorlaştırıyor. Apple gibi şirketler için yüksek vergiler yapay zekyı entegre ettiği donanımın maliyetini yükseltiyor.

İşgücü piyasası ve verimlilik paradoksu

Üretken yapay zek bazı beyaz yakalı işlerde talebi azaltıyor. Metin yazarlığı, temel kodlama, müşteri hizmetleri ve veri girişi gibi alanlarda işler azalıyor. Kısa vadede verimlilik kazanımları olsa bile iş kayıpları nedeniyle GSYİH üzerinde etkisi negatif olabilir.

Fed ve piyasa tepkisi

Federal Rezerv enflasyon ve büyüme arasındaki dengeyi izliyor. Yapay zek kaynaklı verimlilik artışları henüz ölçülebilir değil. S&P 500 dalgalanmalarla hareket ediyor. Teknoloji hisseleri genel piyasa kadar değişkenlik gösteriyor. Yatırımcılar iki çelişkili gücü aynı anda fiyatlandırmakta zorlanıyor.

İyimser ve olumsuz senaryolar

İyimser senaryoda gümrük tarifeleri istikrar kazanır ve yapay zek yatırımları devam ederse ABD ekonomisi 2026 sonu veya 2027 başında teknoloji odaklı genişleme dönemine girebilir. Olumsuz senaryoda gümrük vergileri yüksek kalır, tüketici harcamaları düşer ve yapay zeknın verimlilik etkisi gecikir. Bu durumda resesyon derinleşebilir.