İran’da internet kesintisi sürüyor: “ayrıcalıklı erişim” tartışma yarattı

İnternet izleme kuruluşu NetBlocks’a göre İran’da internet erişimi büyük ölçüde kesilmiş durumda. Ülkede kesinti süresi 400 saati aşarken, bağlantı oranı neredeyse tamamen sıfıra düştü.

Bu durum, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in düzenlediği saldırıların ardından uygulanmaya başlayan kısıtlamaların hâlâ devam ettiğini gösteriyor. Kesinti öncesinde ülkede internet erişimi neredeyse %100 seviyesindeydi.

“Seçilmiş kullanıcılar” internete erişebiliyor

NetBlocks ve uzmanlara göre İran’da internet tamamen kapalı değil. Ancak erişim yalnızca belirli gruplarla sınırlı.

Bu gruplar arasında:

• devlet yanlısı medya çalışanları

• iletişim uzmanları

• bazı yabancı gazeteciler

yer alıyor.

Uzmanlar, bu durumun hükümetin yurt dışına verilen mesajları kontrol etmek ve içeride bilgi akışını sınırlamak için uygulandığını belirtiyor.

Alternatif erişim yolları riskli ve pahalı

İnternete ulaşmak isteyen bazı kullanıcılar ise yasa dışı yöntemlere yöneliyor. Bunlar arasında:

• Starlink üzerinden bağlantı

• sınır bölgelerinde kurulan ağ köprüleri

bulunuyor.

Ancak bu yöntemler hem çok pahalı hem de ciddi riskler barındırıyor. Bu yüzden çoğu vatandaş için erişim neredeyse imkânsız.

Halk bilgiye ulaşmak için radyoya yöneldi

İnternet kesintisi nedeniyle İran’daki siviller alternatif bilgi kaynaklarına yönelmiş durumda. Özellikle:

• kısa dalga radyo yayınları

• yurtdışı merkezli medya

önem kazandı.

Hollanda merkezli bazı yayın kuruluşları, internet erişiminin olmadığı bölgelerde radyo üzerinden haber akışı sağlamaya çalışıyor.

Kesintinin arkasında bilgi kontrolü var

Uzmanlara göre bu tür internet kesintileri İran için yeni değil. Hükümet, kriz dönemlerinde:

• bilgilerin ülke dışına çıkmasını engellemek

• iç kamuoyunu kontrol altında tutmak

amacıyla benzer adımlar atıyor.

Ayrıca veri sızıntısı ve konum takibi gibi risklerin de bu kararda etkili olduğu belirtiliyor.

Siber saldırılar kesintiden etkilenmedi

İlginç bir şekilde, internet kesintisi İran bağlantılı siber grupları durdurmuş değil. Güvenlik uzmanlarına göre bu gruplar:

• önceden kurulan altyapılar

• yurtdışı sistemler

üzerinden faaliyetlerini sürdürüyor.

Hatta raporlara göre savaşın başlamasından bu yana siber saldırılarda %245 artış yaşandı.

İran’daki internet kesintisi, sadece teknik bir sorun değil; aynı zamanda bilgi kontrolü ve iletişim stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Milyonlarca kişi çevrim dışı kalırken, sınırlı erişime sahip gruplar üzerinden bilgi akışı şekillendiriliyor.