Birleşik Krallık, 16 yaş altına sosyal medya yasağına hazırlanıyor: Çocuk güvenliği kuruluşları endişeli

Birleşik Krallık'ta uzun yıllardır tartışılan sosyal medya yaş sınırı konusu artık hükümet politikası haline gelmeye oldukça yakın görünüyor. Hükümet kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre bakanlar, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimini sınırlandıracak düzenlemeleri önümüzdeki günlerde Parlamento’ya sunmaya hazırlanıyor. Başbakan Keir Starmer liderliğindeki hükümet için bu adım, kamuoyundan güçlü destek gören önemli bir politika hamlesi olarak değerlendiriliyor. Ancak düzenlemenin detayları henüz netleşmemiş olsa da, yıllardır çevrimiçi çocuk güvenliği konusunda çalışan birçok kuruluş bu yaklaşımın yanlış yönde atılmış bir adım olabileceğini savunuyor.

Hükümet sosyal medya erişimini sınırlandırmak istiyor

Birleşik Krallık hükümetinin yürüttüğü çevrimiçi çocuk güvenliği çalışmaları son dönemde önemli ölçüde hız kazanmış durumda. Özellikle çocukların sosyal medya platformlarında maruz kaldığı zararlı içerikler, çevrimiçi dolandırıcılık girişimleri ve yetişkinlerle kurulan riskli iletişimler uzun süredir kamuoyunun gündeminde yer alıyor.

Hükümet tarafından yürütülen kamu istişare sürecine 116 binden fazla kişinin katıldığı belirtiliyor. Yetkililer, ankete katılan ebeveynlerin yüzde 89'unun sosyal medya kullanımı için yasal bir minimum yaş sınırını desteklediğini açıkladı. Bu güçlü kamuoyu desteği, hükümetin daha sert düzenlemeler hazırlamasında önemli rol oynadı.

Nisan ayında yürürlüğe giren Çocukların Refahı ve Okullar Yasası 2026 kapsamında hükümete yeni yetkiler verilmişti. Bu yetkiler sayesinde bakanlar, her yeni teknoloji için ayrı yasa çıkarmak zorunda kalmadan yaş sınırlamaları ve platform kısıtlamaları getirebilecek.

Yasak tam olarak neyi kapsayacak?

Düzenlemenin nihai hali henüz açıklanmasa da hükümetin yalnızca sosyal medya hesaplarını değil, bazı platform özelliklerini de hedef alabileceği belirtiliyor. Görüşülen seçenekler arasında canlı yayınlar, kaybolan mesajlar ve yetişkinlerin çocuklarla doğrudan iletişim kurmasını sağlayan bazı işlevlerin sınırlandırılması bulunuyor.

Ayrıca 16 ve 17 yaş grubuna yönelik belirli kullanım kısıtlamalarının da değerlendirildiği ifade ediliyor. Ancak hangi platformların doğrudan etkileneceği henüz netleşmiş değil.

Hükümet yetkilileri, nihai kararın yaz aylarında duyurulacağını ve düzenlemelerin uygulanabilir, etkili ve çocuk güvenliğini ön planda tutacak şekilde hazırlanacağını belirtiyor.

Çocuk güvenliği kuruluşları yasağa karşı çıkıyor

İlginç olan nokta ise en sert eleştirilerin teknoloji şirketlerinden değil, yıllardır çocuk güvenliği için çalışan kuruluşlardan gelmesi. NSPCC, 5Rights Foundation ve Molly Rose Foundation dahil olmak üzere 42 farklı kuruluş daha önce ortak bir açıklama yayımlayarak genel bir yasağın doğru çözüm olmayabileceğini savunmuştu.

Uzmanlara göre temel sorun çocukların sosyal medyada bulunması değil, platformların yeterince güvenli olmaması. Bu nedenle yasak yerine platformların daha güvenli hale getirilmesi gerektiği ifade ediliyor.

Molly Rose Foundation'ın kurucusu Ian Russell, yaş sınırlarının istenmeyen sonuçlar doğurabileceğini ve teknoloji şirketlerinin sorumluluklarını azaltabileceğini belirtiyor. NSPCC CEO'su Chris Sherwood ise sosyal medyanın bazı gençler için önemli bir destek mekanizması olduğunu ve ani yasakların çocukları daha denetimsiz internet ortamlarına yönlendirebileceğini söylüyor.

En büyük sorun yaş doğrulama sistemi

Düzenlemenin önündeki en büyük teknik engel ise yaş doğrulama mekanizması olarak görülüyor. Uzmanlar, kullanıcıların yaşını doğru şekilde doğrulamanın oldukça zor olduğunu ve bunun ciddi gizlilik sorunları yaratabileceğini belirtiyor.

Avustralya'nın geçtiğimiz yıl gerçekleştirdiği testlerde yaş tahmin sistemlerinin iki ila üç yıl hata payına sahip olduğu ortaya çıkmıştı. Bu da bazı çocukların yetişkin, bazı yetişkinlerin ise çocuk olarak sınıflandırılabileceği anlamına geliyor.

Bazı teknoloji şirketleri yaş doğrulama işlemlerinin uygulama mağazaları üzerinden yapılmasını savunurken, gizlilik savunucuları bunun daha büyük veri toplama süreçlerine yol açabileceğini düşünüyor.

Gizlilik savunucuları yeni risklere dikkat çekiyor

Birleşik Krallık'taki sivil özgürlük kuruluşları ise yaş doğrulama sistemlerinin beraberinde yeni güvenlik riskleri getireceğini savunuyor. Özellikle yüz tarama teknolojileri ve kimlik doğrulama sistemlerinin yaygınlaşmasının milyonlarca kullanıcının kişisel verilerinin depolanmasına neden olabileceği belirtiliyor.

Geçmişte yaş doğrulama hizmetleri sağlayan bazı şirketlerde yaşanan veri sızıntıları da bu kaygıları artırıyor. Uzmanlara göre çocukları korumaya yönelik oluşturulan sistemler, yeterli güvenlik önlemleri alınmazsa farklı türde gizlilik sorunları yaratabilir.

Karar yalnızca Birleşik Krallık'ı etkilemeyecek

Uzmanlara göre Birleşik Krallık'ın atacağı adım yalnızca ülke sınırları içinde kalmayacak. Avustralya benzer düzenlemeleri hayata geçirirken Kanada da aynı yönde çalışmalar yürütüyor. Fransa, İspanya ve Portekiz gibi Avrupa ülkeleri de yaş sınırı uygulamalarını yakından takip ediyor.

Bu nedenle İngiltere'nin belirleyeceği model, Avrupa genelinde sosyal medya düzenlemeleri için yeni bir standart oluşturabilir. Teknoloji şirketlerinin her ülkeye farklı sistemler geliştirmek yerine en katı kurallara uyumlu ortak bir yapı oluşturması bekleniyor. Bu da önümüzdeki yıllarda internet kullanımında yaş doğrulama sistemlerinin çok daha yaygın hale gelmesine yol açabilir.

Şu an için kesin olan tek şey, tartışmanın artık sosyal medyanın çocuklar için risk oluşturup oluşturmadığıyla ilgili olmadığı. Asıl tartışma, bu riskleri azaltmanın en doğru yolunun yaş temelli yasaklar mı yoksa platformların daha güvenli hale getirilmesi mi olduğu üzerine yoğunlaşıyor.